Tekzip Nedir, Tekzip Hakkı Ne Anlama Gelir?

Her birey düşünce ve görüşlerini yazılı, sözlü, görsel veya çeşitli yollarla açıklama ve yayma hakkına sahiptir. Ancak bu düşünce ve görüşler yayımlanırken bazı durumlarda şahısların kişilik haklarına haksız yere müdahale oluşturabilmektedir. Kişilik hakkı için , “kişinin hak süjesi olarak herkes tarafından tanınmasını istemek ve bu sıfatla itibar görmek konusundaki menfaat ve yetkiler”; “kişinin korunmaya değer bulduğu hukuki, bedeni ve manevi nitelikteki varlıklarının tümü üzerindeki hak” şeklinde tanımlar da yapılmıştır. Bu tanımlar kapsamına kişinin şeref, haysiyet, toplum içindeki itibarı, özel hayatının gizliliği hakkı vb. pek çok kavram da dahil olmaktadır. Kişilik hakkının tanımı kanunda spesifik bir biçimde yer almamaktadır.

Yargıtay’ın yerleşmiş kararlarında, basının haber verme hakkı dört unsurla sınırlandırılmıştır. Buna göre;

1- Haber gerçek olmalı,

2- Haber güncel olmalı,

3- Haberin verilmesinde kamu yararı bulunmalı,

4- Haberin veriliş biçimi ile özü arasında düşünsel bir bağ bulunmalıdır.

Daha önce de değindiğim gibi bazı düşünce ve kanaatler yayımlanırken bahsi geçen, basının haber verme hakkındaki unsurlarına uyulmayıp; kişinin, kişilik haklarına hukuka aykırılık teşkil edecek şekilde saldırı oluşturabilir. Tam olarak bu gibi kişilik haklarına saldırı oluşturan durumlarda kanun hakkı ihlal edilen kişiye, aynı medya araçları yolu ile söz konusu ihlali oluşturan yayın için bir cevap ve düzeltme; aynı zamanda da kamuoyuna duyurabilme imkanı sağlanmıştır. Bu cevap ve düzeltme durumuna da tekzip adı verilmektedir.

İlgili kişinin tekzip hakkının doğabilmesi için iki temel koşuldan birinin gerçekleşmiş olması gerekir. Bunlar:

 • Kişilerin şeref ve haysiyetinin ihlâl edilmiş olması,

 • Kişilerle ilgili gerçek olmayan bir yayımın yapılması.

Tekzibin İçeriği Ve Kapsamı

Tekzip, cevap ve düzeltme anlamına gelmektedir. Tekzip metninin kapsamı, yayımlanan içeriğin doğruluk içermediğini, kişinin kişilik haklarını (şeref, haysiyet, itibar…) ihlal edici nitelikte olduğunun ifade edilmesi ve hakları saldırıya uğrayan kişinin bu yanılgılar doğrultusunda vermiş olduğu cevaptır. Tekzip metinini kaleme alan kişi, ihlal barındıran içeriğin tekzip oluşturmasının nedenini ve konunun aslını (doğrusunu) belirtir. Bunu da hukuka aykırı bir davranış veya tutumdan uzak durarak yapar.

Tekzip Hakkında Süre Ve Zamanaşımı

Tekzip, her zaman yayımlanabilecek bir metin niteliği taşımamaktadır. Tekzip metni yayımlanmasını gerektiren içeriğin yayımından itibaren 2 (iki) aydır. Kişinin yayını sonradan öğrenmesi, sürenin işlemesine engel değildir. Kişilik hakları ihlali nedeni ile zarar gören kişi, her durumda 2 ay içinde tekzip metinin yayımlanması için yayının sorumlu müdürüne başvurmalıdır. Bu 2 aylık sürenin dolumu ile kişinin tekzip metni yayımlatma hakkı zaman aşımına uğrar.

Tekzip Metni İçin Başvuru Sonrası Süreç

Tekzip metninin gönderilmesi ile birlikte söz konusu yayının sorumlu müdürü artık metinden sorumlu olacaktır. Yayının sorumlu müdürü, söz konusu tekzip metnini üzerinde hiçbir ekleme, çıkarma, değişiklik yapmaksızın yayımlamak zorundadır.

Tekzip metni, ilgili yayımın yer aldığı sayfada ve sütunlarda; aynı puntolarla, aynı şekilde yayımlanmalıdır. Aksi halde tekzip, usulüne göre yapılmamış sayılacaktır.

Metnin yayımı için gereken süre:

Günlük süreli yayınlarda, yazının alınması tarihinden itibaren 3 gün; diğer süreli yayınlarda, yazının alınması tarihinden başlayarak geçecek 3 (üç) günden sonra ilgili yayının ilk nüshasında yer almalıdır.

NOT: Aylık yayımlanan dergilerin, tekzip yazısını aldıktan sonraki ilk sayılarında bu metni yayımlamaları gerekir.

Tekzip Metninin Hiç Veya Süresi İçinde Yayımlanmaması

İlgili yayımla ilgilenen kişi/kişiler söz konusu tekzip metnini dikkate almayıp süresi içinde yayımlamaz ise; haklarının ihlali sebebi ile zarara uğrayan kişi, bizzat yahut vekili aracılığı ile sürenin bitiminden itibaren 15 (on beş) gün içinde yerleşim yerindeki “Sulh Ceza Mahkemesi’ne” başvurabilir. Zarar gören kişi veya vekili mahkemeden, tekzip metni yayımlanmadı ise yayımlanmasını; gereği gibi yayımlanmayıp üzerinde ekleme-çıkarma, düzeltme vb. gibi değişiklikler yapılarak yayımlandı ise, asıl metne sadık kalarak mevzuata uygun şekilde yayımlanmasını talep etmelidir.

Sulh Ceza Hakimi, başvuruyu 3 (üç) gün içerisinde duruşma yapmaksızın karara bağlar. Mahkeme, tekzibin yayımlanmasına karar verdiyse yayım süresi yine kararın verildiği tarihten itibaren 3 gündür.

Mahkemenin kararına karşı acele itiraz yoluna gidilebilir. Bu demektir ki itiraz eden, hakimin kararına dokunmadan, evrakı itiraz makamı olan aynı yer Asliye Ceza Mahkemesi’ne göndermelidir. Asliye ceza mahkemesi, itirazın kendisine gelişinden itibaren 3 (üç) gün içinde incelemesini yaparak kararını verir. İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir.

Mahkemenin tekzibin yayımlanması yönündeki kesinleşmiş kararına karşın ilgili yayının sorumlu müdürü halen metni yayımlamıyor ise adli para cezasına çarptırılır.

                                                                                                                    LAMİA HIZ

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir