Hakaret Suçu Nedir?

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun İkinci Kitabında ‘Kişilere Karşı Suçlar’ dahil ikinci kısmın sekizinci bölümünde madde 121-135 arasında düzenlenmiştir.

a-) Belli somut bir durum ve olgunun isnat edilmesi suretiyle kişinin şeref ve saygınlığının zedelenmesi,

b-) Genel ve soyut nitelikteki söz ve davranışlarla kişinin değersizleştirilmesi, rencide edilmesi.

Hakaret suçu doğrudan kişinin birey olmaktan kaynaklanan kişilik haklarına saldırıdır. Hakaret suçu ile sosyal bir kavram olan “şeref” ve kişinin özsaygısı korunmaktadır.

Hakaret Suçu Nasıl İşlenir? Hangi Sözler Hakaret Suçunu Oluşturur?

Hakaret suçunun vücut bulmasına neden olan sözlerin kanunda tek tek sayılması mümkün değildir. Suçun vücut bulması için kişinin onur, şeref veya saygınlığını rencide edecek somut bir fiil veya olgu isnat edilmeli veya sövme yoluyla kişinin onur, şeref veya saygınlığına saldırılmalıdır. Görüldüğü üzere, hakaret suçunda önemli olan kişiyi rencide eden, toplum içinde değersizleştiren fiillerin cezalandırılmasıdır.

Bir kişiye açık açık ‘şerefsiz’, ‘haysiyetsiz’, ‘aptal’, ‘müsvedde’, ‘hayvan’ gibi sözler söylemenin açık açık hakaret suçunu oluşturacağı kuşkusuzdur. Kişiye isnat edilen olgu, kişinin mevcut psikolojik ve fiziksel durumuna yönelik olsa da hakaret suçunu oluşturur.

Hakarete uğrayanın kişisel özellikleri hariç olmak üzere kişiye isnat edilen fiil veya olgu ispatlandığı takdirde suç oluşmaz. Fakat kişiye daha önce işlediği suça istinaden hakaret edilirse bu durumda hakaret suçu oluşur.

Kaba ve nezaketsiz söylem ve davranışlar hakaret suçunu oluşturmaz.

Beddua niteliğindeki söylemler hakaret suçunu oluşturmaz. ‘Allah belanı versin’, ‘Allah seni bildiği gibi yapsın’ vb. söylemleri Yargıtay hakaret suçu olarak kabul etmemektedir.

İsim verilmeden bir olgu isnat etmeyi Yargıtay hakaret suçu kapsamında değerlendirmemektedir. Örneğin Yargıtay, ‘Hırsız var’ diye bağırmayı hakaret suçunun bir kişiye yöneltilmesi unsuru gerçekleşmediğinden bu suç kapsamında ceza verilmemesine karar vermiştir.

Eleştiri, dilekçe hakkı ve basının haber yayımlama hakkı  iddia ve savunma dokunulmazlığı kapsamında söylenen söz ve yapılan davranışlar hakaret suçunu oluşturmaz.

Kamuoyuna mâl olmuş, yaptıkları işler nedeniyle toplum tarafından bilinen, bilhaassa saygı duyulan kişilere (Futbolcular, sanatçılar, özellikle politikacılar) yönelik eleştiriler, normal kişilere yöneltilen eleştirilerden daha sert ve ağır olabilir. Bu şekilde tanışmış kişilerin eleştiriye karşı tahammül eşiği daha yüksek olması beklenir.

Hakaret Suçu Ne Şekilde İşlenebilir?

Kanuni düzenlemeden yola çıkılarak belli somut bir durum ve olgunun isnat edilmesi suretiyle kişinin şeref ve saygınlığının zedelenmesi ile işlenir. İkinci olarak ise genel ve soyut nitelikteki söz ve davranışlarla kişinin değersizleştirilerek rencide edilmesi suretiyle gerçekleşir. Şöyle ki, kişiye suçu işlememiş olmasına rağmen hırsız denmesi, kişiye somut bir olgunun isnat edilmesi anlamına gelmekte olup, hakaret suçunun meydana gelmesine sebep olmaktadır. Genel ve soyut nitelikteki söz ve davranışlar ise sövme olarak adlandırılan sözlerin sarf edilerek kişilerin rencide edilmesi ve kişilik haklarına zarar verilmesi sonucunu doğurmaktadır.

Hakaret Suçunun Cezası Nedir?

Hakaret suçunun basit hali şikayete tabii olmakla birlikte suçu işleyen kişiler 3 aydan 2 yıla kadar hapis cezası veya adli para cezası ile cezalandırılmaktadır. Suçun mağduru hakaret edeni ve hakareti öğrendiği tarihten başlamak üzere 6 aydır.

Nitelikli Hakaret Suçunun Cezası Nedir?

Suçun nitelikli hallerinde hakaret suçunun cezası, 1 yıl ile 2 yıl arasındadır. Mağdurun kamu görevlisi olması (avukat, hakim, memur vs.) ; hakaretin görevinden dolayı yapılmış olması, kişinin mensup bulunduğu dinin kutsal değerlerine veya din özgürlüğünün kullanılmasına karşı yapılan hakaret, suçun nitelikli halini oluşturur.

7243 sayılı kanun madde 28’e göre ”Kamu veya özel sağlık kurum ve kuruluşlarında görev yapan sağlık personeli ile yardımcı sağlık personeline karşı görevleri sebebiyle işlenen hakaret suçunda, ceza yarı oranında arttırılır. Ayrıca hükmedilen hapis cezası ertelenemez.”

Alenen Hakaret Suçu

Hakaretin bu şeklinde, hakaret için verilen ceza 1/6 oranında arttırılır. Örneğin bir tv programında hakaret etmek alenen hakaret suçunu oluşturur. Alenen hakaret suçunun oluşması için ortamda başkalarının olmasına gerek yoktur. Hakaret konusu söz veya davranışın sayısı belirlenemeyen kişi tarafından duyulma, görülme ihtimali varsa alenen hakaret suçu işlenmiş sayılır. Fiilin herhangi bir sınırlama olmadan herkese açık yerde işlenmesi şarttır.

Karşılıklı Hakaret Suçu

TCK md 129/3’te düzenlenmiştir. İki kişi tarafından karşılıklı hakaret suçu işlenmesi halinde meydana gelir. Hakaretlerin aynı zaman diliminde işlenmesi şartı yoktur. Örneğin, sosyal bir platformda kendisine ”gerizekalı” denildiğini öğrenen bir kişinin karşı tarafa bir gün sonra hakaret etmesi halinde de karşılıklı hakaret suçu oluşur. Bu durumda hakim, taraflardan birine veya her iki tarafa ceza vermeyebilir veya cezayı 1/3’üne kadar indirebilir.

ALEYNA ÇATTIN

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir