Adli – İdari Para Cezası Nedir, Neden Ödenir?

5237 sayılı TCK madde 52 hükümlerine göre bir suçun karşılığında oluşacak olan iki yaptırımdan biri adli para cezasıdır.

Konusu suç teşkil eden davranış sonucu adli para cezasına verilmesi için, mahkeme tarafından söz konusu cezaya hükmedilmelidir.

Hükmolunacak adli para cezası miktarını hakim takdir eder. Kanunda miktarın belirlenmesi için alt ve üst sınırlar belirlenmiştir. Kanun alt ve üst sınır limiti getirmemiş ise en az 5 gün en çok 730 gün olarak kabul edilmektedir. Günlüğü ise 20 liradan 100 liraya kadar belirlenebilmektedir. Hakim bu sınırlar çerçevesinde kişinin sosyo-ekonomik durumunu da göz önünde bulundurarak miktara hakkaniyete uygun şekilde karar verir. Miktarın hesaplanması için TCK’daki sistem “gün para cezası” yöntemidir, (belirlenen gün sayısı) x  (takdir edilen miktar) şeklinde hesaplanır.

(TCK 52/1)

Adli Para Cezasının Tebliği ve Ödenmesi

Mahkeme kararının kesinleşmesini ardından karar veren mahkeme, aynı adliye içerisindeki İnfaz Savcılığı’na yazı yazar; gelen karar ve yazıya göre İnfaz Savcılığı hakkında adli para cezasına hükmolunan kişiye ödeme emri gönderecektir. Gereken prosedür işlemlerinin yapılmasından önce kişi, mahkeme veya adliyeye başvurup ödeme yapamaz.

Hakkında adli para cezasına hükmolunan kişi, ödeme emrinin tarafına tebliğinden itibaren 30 gün içinde Cumhuriyet Savcılığı İnfaz Bürosuna başvurmalı ve bürodan vergi dairesine ithafen yazılmış bir yazı alıp bu belge ile ödemesini vergi dairesine yapmalıdır.

Hükümlü kişi ödeme işleminin tamamlanması ardından, vergi dairesinden ödeme işleminin tamamlandığına dair dekont alarak bu dekontu İnfaz Bürosuna teslim etmelidir. Yapılan bu işlemlerin ardından ödemesi tamamlanan adli para cezası ile ceza infaz edilmiş hale gelir.

Adli Para Cezasının Gününde Ödenmemesi

Kararın kendisine tebliğinden itibaren 30 gün içinde cezasını ödemeyen kişiler için iki türlü yaptırım öngörülmüştür;

  1. Kamu Yararına Çalıştırma Hükmü: Adli para cezasını ödemekle yükümlü olan kişi, ödeme emrinin kendisine tebliğ edilmesi ile birlikte para cezasını ödemez ise; kendisine Cumhuriyet savcısının kararı sonucu kamu yararına bir işte çalışma çağrısında bulunulur. Kişi bu çağrıyı kabul ettiği takdirde günlük çalışma süresi en az 2 en fazla 8 saat olmak koşulu ile kamu yararına çalışarak cezasını infaz edebilir. Bahsi geçen günlük çalışma süreleri denetimli serbestlik müdürlüğünce belirlenir. Kamu yararına çalışmayı kabul eden kişi eğer belirlenen günlük çalışma sürelerine uymaz ve denetimli serbestlik müdürlüğünün uyarı ve önerilerini dikkate almaz ise; çalışmış olduğu günler hapis cezası süresinden düşülür ve para cezasının ödenmeyen kısmı hapis cezasına çevrilir. Kişi tutuklanarak açık ceza infaz kurumuna gönderilir. Hakkında adli para cezasına hükmolunup kamu yararına çalışmayı kabul eden kişi, kamu yararına çalışırken kalan günlerin parasını öderse kamu yararına çalışma yükümlülüğünden kurtulur. Öyle ki, adli para cezaları her ne şekilde hapis cezasına çevrilmiş olursa olsun, hükümlü hapiste iken ödenerek cezanın infazı gerçekleştirilebilir. Buradan yalnızca hapiste iken ödenirse cezanın infazı gerçekleşir sonucuna ulaşmamak gerekir. Hükümlü ister cezaevinde ister ise dışarıdayken mahkum olduğu para cezasını ödeyerek cezasını infaz edebilir.
  2. Hapis Cezasına Çevrilmesi: Hakkında adli para cezası ödemesine hükmedilen kişi cezasını ödemez ve kamu yararına çalışmayı kabul etmezse, cezasının tamamı veya ödenmemiş kısmı hapis cezasına çevrilir. Hükmedilecek hapis cezası 3 yıldan fazla olamaz. Aynı zamanda kişinin, birden fazla hükümle adli para cezasından dönüştürülen hapis cezası 5 yılı aşamaz. Adli para cezasını ödememesi sonucu hakkında hapis cezasına hükmolunan hükümlü; cezayı veya cezanın kalan miktarını zaman fark etmeksizin, her zaman ödeyerek hapisten çıkabilir. Hükmolunan hapis cezası adli para cezasından çevrildiği için adli para cezasına uygulanan hükümlere tabidir, cezanın infazı ertelenemez ve kişiye koşullu salıverilme hükümleri uygulanamaz.

NOT: 5275 Sayılı Kanun’un l06/4. maddesi gereğince “çocuklar hakkında hükmedilen adli para cezasının ödenmemesi halinde bu ceza hapse çevrilemez.” Çocuklara verilen adli para cezasının tahsili, diğer kamu alacakları için izlenen usul ile icra işlemleri ile yapılabilir.

İdari Para Cezası Nedir, Ne İçin Ödenir?

İdari para cezaları, devletin vatandaşının işlediği kabahat fiilleri neticesinde ortaya çıkan durum sonucu verilen cezalardır. Bu tür cezalara devletin idari kurumları tarafınca hükmolunabilmektedir.

İdari Para Cezalarının Tebliği, Ödenmesi ve Ödenmemesi Halleri

Ödeme süresi ilgili kanunda yer almayan idari para cezalarında, Kabahatler Kanunu 26. Maddesine göre, kişiye tebliğ edilme tarihinden itibaren 1 ay içinde ödenmesi gerektiğini belirtmiştir.

”6183 sayılı Kanunun 37nci maddesinin bakanlığa verdiği yetkiye istinaden bu tebligatın, idari yaptırım kararını veren kamu tüzel kişilerince idari yaptırım kararlarında “ödemenin 1 ay içinde yapılması gerektiği” hususu belirtilmek suretiyle yapılması uygun görülmüştür.”

Kabahatler Kanunu Madde 26

Kanun idari para cezasının kişiye tebliğinde, ödeneceği yerin de kişiye bildirilmesini zorunlu kılmıştır.

İdari para cezasının belirtilen süreler içerisinde ödenmemesi halinde, 6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre alacak tahsil edilir.

Kişi, idari para cezasının kendisine tebliğinden itibaren 15 gün içinde; kararı veren idarenin bulunduğu yerin yetkili Sulh Ceza Hakimliği’ne itiraz edilebilir. İtiraz etmeyen kişi hakkında verilen idari para cezası kesinlik kazanır. Kararın kendisine tebliğinden sonraki 15 günlük süreyi geçiren kişi, itiraz süresinin geçmesi ile birlikte idari para cezasını hala ödemez ise; idari para cezalarında tek başvurulacak yol olan icra-haciz işlemleri, kararın kesinleşmesi ile birlikte ilgili İcra Müdürlükleri aracılığıyla icra ve haciz işlemleri başlar.

Daha önce de belirttiğim üzere idari para cezalarının ödenmemesi halinde başvurulacak tek yol icra-haciz yoludur, bu sebeple idari para cezası ödenmediğinde borçlunun hapse girmesi gibi bir durum kural olarak mümkün değildir.

NOT: İdari para cezaları, kabahat niteliğindeki suçlardan dolayı verildiği için adli sicil kaydına (sabıka kaydına) işlenmez.

İdari Para Cezaları Taksitlendirilebilir Mi, İndirim Uygulanabilir Mi?

5326 sayılı Kanunun 17nci maddesinin (3) numaralı fıkrasında “İdari para cezası, Devlet Hazinesine ödenir. Kişinin ekonomik durumunun müsait olmaması halinde idari para cezasının, ilk taksitinin peşin ödenmesi koşuluyla, bir yıl içinde ve dört eşit taksit halinde ödenmesine karar verilebilir. Taksitlerin zamanında ve tam olarak ödenmemesi halinde idari para cezasının kalan kısmının tamamı tahsil edilir.” hükmüne yer verilmiştir.

5326 Sayılı Kanun Madde 17/3

Bu hükümden de anlaşılmaktadır ki kanunda taksitlendirme yolu kapatılmamış, belirli şartlara tabi tutulmuştur. Taksitlerin zamanında ve tam olarak ödenmemesi halinde idari para cezasının kalan kısmı muaccel hale gelecek ve tahsil için durum ilgili vergi dairesine bildirilir, alacağın kalan kısmının tamamının tahsil edilmesi yoluna gidilir.

İdari para cezasının peşin ödenmesi halinde, cezanın 3 / 4 ‘ü tahsil edilir, 1/ 4 oranında indirim yapılır. Kişi eğer erken ödeme yapmak ister ise, cezanın kendisine tebliğinden itibaren 15 gün içinde cezayı ödemesi gerekir. Kişinin peşin ödeme yapması, bu karara karşı kanun yoluna başvurma hakkına engellemez.

Buna karşılık olarak, kanuni ödeme süresi 15 günden fazla olan para cezalarında peşin ödeme indirimi; 15 günlük başvuru süresi içinde yapılan ödemeler için uygulanır. Bu süreden sonra yapılan ödemelerde ise peşin ödeme indirimi uygulanmaz.

LAMİA HIZ

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir